Tanah Adat Masyarakat Orang Asli di Negeri Sembilan: Kajian Kes di Langkap, Kuala Pilah, Parit Gong Jelebu dan Bukit Kepong, Port Dickson: (Customary Land of the Orang Asli Communities in Negeri Sembilan: Case studies in Langkap, Kuala Pilah; Parit Gong, Jelebu and Bukit Kepong, Port Dickson) (Kanun: Jurnal Undang-undang Malaysia, 2020)
Hak terhadap pegangan tanah yang selamat diterima sebagai salah satu petunjuk pembangunan lestari seperti yang dinyatakan dalam Agenda 2030 Matlamat Pembangunan Lestari. Bagi masyarakat minoriti orang asal khususnya, hak pegangan tanah yang selamat merupakan perkara asas bagi mengekalkan jati diri dan kehidupan mereka. Artikel ini menghuraikan hasil kajian kes tanah adat masyarakat orang asli di Negeri Sembilan, iaitu di Langkap, Kuala Pilah, Parit Gong di Jelebu dan Bukit Kepong di Port Dickson. Kajian ini berasaskan kerangka prinsip common law sebagai asas pengiktirafan tanah adat masyarakat asal di negara ini. Kajian kes menunjukkan bahawa masyarakat orang asli Temuan melihat tanah dan kawasan yang mereka tinggal, bertani dan sebagainya sebagai satu "kawasan" ataupun "wilayah" yang dimiliki oleh komuniti mereka yang dipelihara berasaskan adat perpatih bagi kesejahteraan komuniti pada masa ini serta generasi yang akan datang. Di dalam wilayah tersebut, terdapat kawasan di sekitar penempatan dan pertanian yang penting sebagai kawasan rayau yang berfungsi sebagai zon penyangga (buffer zone) kepada ahli yang memerlukan. Masyarakat orang asli mempunyai "sistem perundangan" mereka sendiri yang diatur oleh adat dan sistem komuniti yang tersusun dengan konsep wilayah tersendiri. Hasil kajian ini penting bagi memberikan pengetahuan dan kefahaman masyarakat di negara ini terhadap komuniti orang asli serta amalan mereka yang mungkin mampu membuka jalan ke arah perubahan dasar dan undang-undang yang memberikan perlindungan yang lebih baik kepada mereka selaras dengan matlamat pembangunan lestari.Kata kunci: Orang asli, Temuan, tanah adat, adat perpatih, matlamat pembangunan lestari (SDGs)